Introductie

Op 8 januari 2015 is een nieuwe stichting opgericht, de Academy for Integrative Medicine (AIM), dat ten doel heeft het vormen en in stand houden van een instituut voor opleiding, nascholing en onderzoek op het gebied van Integrative Medicine (IM) / Integrale Geneeskunde (IG).

Op weg naar een
duurzame geneeskunde

Wat is Integrative Medicine* (IM)? 

De Nederlandse vertaling van de definitie voor Integrative Medicine is: 

Integrale geneeskunde (1) stelt de therapeutische relatie tussen patiënt en hulpverlener centraal, (2) kijkt naar de gehele mens, (3) maakt op basis van wetenschappelijk onderzoek gebruik van alle geschikte therapeutische benaderingen, zorgprofessionals en disciplines, om zo (4) tot optimale gezondheid en optimaal herstel te komen. 4

 IM is in de VS ontwikkeld en wordt daar momenteel aan 57 academische centra (waaronder o.a. Yale, Harvard en Stanford) onderzocht, onderwezen en toegepast. 

Wereldwijd is het momenteel een groeiende beweging met focus op een actieve patiënt, openheid naar alle vormen van geneeskunde waar bewijs voor bestaat en een nadruk op preventie. 

In Nederland wordt IM mondjesmaat aan enkele medische faculteiten onderwezen. Er heerst hier een klimaat dat het bij IM gaat om placebowerking van onbewezen behandelingen. In werkelijkheid zijn een aantal niet-reguliere behandelingen afdoende bewezen. 

Zo promoveerde in november 2013 aan de Vrije Universiteit in Amsterdam de Amerikaanse arts, epidemioloog en medewerker van de Amerikaanse Cochrane Collaboration, Eric Manheimer, op basis van een studie naar alle acupunctuuronderzoeken. Een van zijn conclusies was dat acupunctuur vaak beter helpt dan de gebruikelijke (reguliere) zorg voor de onderzochte aandoeningen (ook al blijkt acupunctuur marginaal beter dan een placebobehandeling). 1

Een studie naar alle homeopathische onderzoeken aan de universiteit van Witten/Herdecke concludeerde in 2011: Er is voldoende ondersteunend bewijs voor de werking van homeopathie, zowel experimenteel als klinisch. En homeopathie biedt – in vergelijking tot de conventionele therapieën – een veilige en kosteneffectieve behandeling. 2,3

Effectiviteit en veiligheid

Het Amerikaanse Consortium heeft een 'ethisch raamwerk' ontwikkeld om therapieën al dan niet toe te laten. De twee belangrijkste criteria voor toelating hierbij zijn effectiviteit en veiligheid. Als een therapie bewezen werkzaam is en veilig kan deze worden aanbevolen. Als een therapie niet bewezen werkzaam is maar wel veilig kan deze worden toegelaten als daar een wens voor is. Een therapie die bewezen werkzaam is maar niet veilig (bijvoorbeeld chemotherapie), kan toegepast worden indien nodig maar wel onder goede controle. Een therapie waarvan de werkzaamheid niet is aangetoond en niet veilig is, moet worden afgeraden.

Maatschappelijke relevantie

De Nederlander heeft behoefte aan en recht op een integrale gezondheidszorg. Ongeveer de helft van de chronisch zieken maakt al gebruik van integrale geneeskunde, een combinatie van reguliere en (nog) niet reguliere geneeskunde en meer dan 90% van hen wil dat hun (huis)arts kennis heeft van integrale geneeskunde en hun kan adviseren over verschillende behandelmogelijkheden.5 In de afgelopen paar jaar (2010-2012) heeft ongeveer een miljoen (bijna 6%) Nederlanders een bezoek gebracht aan een niet-reguliere behandelaar.6 Uit recent onderzoek is bovendien gebleken dat de zorgkosten van patiënten van huisartsen die ook een niet-reguliere vorm van geneeskunde toepassen (acupunctuur, homeopathie of antroposofie) 12,4% minder zijn dan gemiddeld. 7

Nederland loopt achter bij andere landen wat betreft de implementatie van integrale geneeskunde. De Zwitserse overheid heeft op basis van het eerder genoemde rapport besloten homeopathie (naast acupunctuur) te vergoeden vanuit de basisverzekering. In Portugal zijn o.a. homeopathie en acupunctuur sinds 2012 officieel erkend en in België is homeopathie zeer recent erkend bij Koninklijk Besluit.

Duurzame geneeskunde

Met het motto 'stimuleren van gezondheid zover het kan, bestrijden van ziekte als het nodig is' is Integrative Medicine (of integrale geneeskunde) een duurzame vorm van geneeskunde.8 De nadruk ligt op preventie. Dit sluit naadloos aan bij het in februari 2014 gestarte Nationaal Preventie Programma van VWS onder de titel Alles is gezondheid. Het blijkt namelijk dat 50-80% van alle ziektelast met primaire preventie is te voorkomen! 9

Bovendien kan een hernieuwde integrale beweging leiden tot een noodzakelijke modernisering van de gezondheidszorg. Een dergelijke verduurzaming van de gezondheidszorg maakt alleen kans, als behandelaren opgeleid worden in een klimaat van openheid voor verschillen in diagnostische en behandelmethoden.

Academisch niveau

Het onderwijs van de AIM zal zich in eerste instantie richten op artsen, dus op (post)academisch niveau. En in tweede instantie op BIG-geregistreerde therapeuten, op (post)HBO-niveau. Daarom is het van groot belang dat de AIM verbinding heeft met een of meerdere universiteiten. 

Doel is om met een hoogleraar (onderwijs en onderzoek) aanwezig te zijn op universitair niveau. Naar voorbeeld van het Amerikaanse Consortium IM wordt gewerkt aan een Europees Consortium IM.

Onderwijs

Het onderwijs zal zowel bestaan uit opleiding als nascholing in IM. Daarnaast zullen er opleidingen en nascholingen aangeboden worden - als verdieping en specialisatie - in verschillende vakgebieden die behoren tot IM, zoals Integrale Psychiatrie, Integrale huisartsgeneeskunde, maar ook Natuurgeneeskunde en Antroposofische Geneeskunde.

Opleidingen in de vorm van e-learning via Internet (zoals ‘distance learning’), masterclasses, een Summerschool of andere korte en intensieve vormen behoren tot de mogelijkheden die onderzocht worden. 

Nascholing

Er zullen nascholingen, masterclasses of introductiedagen IM georganiseerd worden voor artsen om kennis te maken met de beginselen van IM, om verdieping te geven en een update van reguliere en integrale behandelmethoden voor veel voorkomende ziektebeelden.

Organisatie

De organisatie van de AIM zal bestaan uit de volgende onderdelen:

Bestuur

Bij het bestuur bevindt zich statutair de eindverantwoordelijkheid voor de AIM. Het bestuur wordt samengesteld door personen met een medische achtergrond, maar ook met een bedrijfsmatige achtergrond

Adviesraad

Een andere manier om de academisch niveau van het curriculum te borgen is door middel van een adviesraad die bestaat uit hoogleraren en andere wetenschappers van naam die ook inhoudelijk van advies dienen, gevraagd en ongevraagd.

Comité van aanbeveling

Dit comité bestaat uit betrokken en meedenkende personen die met het ter beschikking stellen van hun naam aangeven de ontwikkeling van IM een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling te vinden.

Coördinatoren

Voor de invulling van het onderwijs zijn coördinatoren verantwoordelijk. Zowel voor de overkoepelende coördinatie en het contact met het bestuur als voor de diverse onderdelen (vakken) van het onderwijs. Hierbij wordt samengewerkt met de voornaamste disciplines binnen het reguliere en complementaire veld.

Docenten

Aan ons instituut zijn docenten verbonden vanuit verschillende disciplines en vakgebieden die te maken hebben met Integrative Medicine


* De definitie van het Amerikaanse Consortium Academic Health Centers for Integrative Medicine, een samenwerkingsverband van momenteel 57 universiteiten, luidt:

The practice of medicine that reaffirms the importance of the relationship between practitioner and patient, focuses on the whole person, is informed by evidence, and makes use of all appropriate therapeutic approaches, healthcare professionals and disciplines to achieve optimal health and healing.

 

Referenties

1. Eric Manheimer, Systematic Reviews in the Field of Complementary an Alternative Medicine: Importance, Methods and Examples Concerning Acupuncture

2. Gudrun Bornhöft, Peter F. Matthiessen and Alex Tournier, Homeopathy in Healthcare: Effectiveness, Appropriateness, Safety, Costs 

3. http://www.homeopathyeurope.org/Research

4. Dr. Rogier Hoenders, Integrative Psychiatry; Conceptual foundation, implementation and effectiveness; Proefschrift, Groningen 2014; ISBN 978-90-367-6685-2  

5. Jong MC, van de Vijver L, Busch M, Fritsma J, Seldenrijk R. (2012)  Integration of Complementary and Alternative Medicine in Primary Care: What do Patients want? Patient, Education and Counseling, 89(3):417-422.

6. http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/gezondheidwelzijn/publicaties/artikelen/archief/2014/ 2014-4041-wm.htm

7. http://www.economie.nl/artikel/complementair-werkende-huisartsen-en-de-kosten-van-zorg

8. Duurzame Gezondheidszorg. Zeist; Christofoor: 2012

9. Raad voor de Volksgezondheid en Harvard onderzoeker prof. dr. Walter Willett